ISEBE LEMPILO
UMTHETHO WOKONGIWA KWEMPILO YENGQONDO
IMIMISELO
Umpathiswa wezeMpilo uthe phantsi kwezi ziqendu zilandelayo 19 (a),16 ,27 ,29 (a), 33 , 3(b) , 5(a) no 7(a), 35 (c),44 47 , 48 , 57 66 no 67. zoMthetho wokongiwa kweMpilo yeNgqondo, 2002 (uMthetho NA.17 ka 2002) wenza lemimiselo iqulathwe kwisihlomelo.
Isihlomelo
Okuqulethweyo
Umba Ummiselo Nombolo
Inkcazelo magama 1
Isahluko 1: Uphawu lwemigangatho wezithethe
Ukuhlanganiswa nokusetyenziswa kwenkonzo yezempilo 2
Izigqibo ezenziwa yintloko yeziko lezempilo 3
Ukutyelela amakhaya 4
Ukongiwa ngabahlali 5
Ukuncediswa nokunikezelwa ngemali kumaqumru anganikezeli ngenkonzo zikaRhulumente kwamanye amaqumrhu anikezela ngenkonzo ezingabhatalelwayo 6
Ingxelo ngokuphathwa kakubi nokuxhatshazwa 7
Isahluko 2: Isicelo sokongiwa kwempilo yengqondo nokulolongwa komguli
Ukulaliswa isibhedlele ngokungxamisekileyo
Isicelo sokuncedwa esibhedlele ngokungxamisekileyo isicelo sokongiwa 8
Isicelo sokuncedwa ngokongiwa kwempilo yengqondo 9
Isicelo esinyanzelisa ukongiwa kwempilo yengqondo nokulolongwa 10
ukongiwa ithuba leyure eziyi 72 emva kokuba intloko yeziko lempilo ivume isicelo esinyanzelisa ukongiwa, ukunyangwa nokulungiswa kwesimo 11
Ulwazi malunga neenkonzo zempilo ezinikezela ngovavanyo 12
Isahluko 3: Isibheno
Ukubhena uchasa isigqibo sentloko leziko yezempilo sokwala isicelo kokwangiwa o kuncediswayo, unyango nokulungiswa kwesimo okunyanzelekileyo 13
Isibheno esichasa isigqibo sentloko yezempilo malunga nokwangiwa okunyanzeliswayo, ukunyagwa nokubuyisela kwisimo esisiso 14
Ukujongwa kwezibheno yiBhodi yokuHlola 15
Umyalalo weNkundla ePhakamileyo yokunikezelwa kwakhona konyango nokulungiswa kwesimo okunyanzelekileyo 16
Isahluko 4: Ukutshintshwa nokukhutshwa kwabantu abagulayo ingxelo xa kukhutswa unyango 17
Ukunyanzeliswa kokongiwa komntu osebenzisa inkonzo yezempilo engaphandle 18
Ukutshintshwa komntu osebenzisa iinkonzo zokongiwa kwempilo yengqondo ngokunyanzeliswa 19
Ukutshintshwa ngokunyanzeliswa komntu osebenzisa inkonzo yezempilo yengqondo esuka kunyango lwangaphakathi esiya kunyango lwangaphandle 20
Ingxelo zamathuba athile 21
Isicelo sokutshintshwa kwabajonga impilo yengqondo basiwe kwindawo ezinoqilima lokhuseleko 22
Umyalelo wokutshintshwa kwabanyangwa impilo yengqondo basiwe kwindawo ezinoqilima lokhuseleko 23
Isaziso sokutshintswa kwezigulane zikaRhulumente okanye amabanjwa agula ngengqondo phakathi kwamaziko empilo. 24
Ukutshintshwa kwezigulane zikaRhulumente zisuswa kindawo ebezibanjwe kuzo zisisiwa kumaziko empilo amiselweyo naphakathi kwamaziko empilo 25
Ikhefu lokungabikho 26
ukutshintshwa kwabanyangwa abongiwa impilo yengqondo abancediswayo nabanyanzeliswayo izigulane zikaRhulumente okanye amabanjwa agula ngengqondo phantsi kweziqendu 27 , 33 , 34 (b), 34 no 39
zoMthetho ngokuncediswa ngamapolisa oMzantsi Afrika 27
Ukubanjwa nokudluliselwa komntu kwiziko lempilo ngaMalungu eNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika 28
ukubuyiselwa komntu obaleke kwiziko lempilo oye wabanjwa waze wagcinwa ngaphakathi ngaMalungu eeNkonzo zamaPolisa oMzantsi Afrika 29
uphando ngesimo sengqondo yebanjwa 31
uphando lwakwamantyi oluxhulumane notshintshelo kumaziko empilo amiselwayo 32
inkqubo yokutshintshela amabanjwa agula ngengqondo kumaziko amiselwayo 33
Isahluko 5 : Inkqubo zotyando; unyango ngamayeza nokunyanga ngobuchule bokunyanga ngamayeza.
Ukunyanga izifo zengqondo ukutyanda 34
Unyango lombane oluxhuzula umzimba 35
Unyango olulalisayo 36
Imvume yokunyangwa notyando lwezinye izigulo ezingadibananga nokugula kwengqondo 37
Ukusetyenziswa kwendlela zokushukumisa komzimba ngomashini 38
Ukuhlaliswa yedwa 39
Isahluko 7 : Ugcino zincwadi 43-45
Isahluko 8 : Ukujongwa nokunyangwa
Ukujongwa nokunyangwa kwabongiwa impilo yengqondo abathunyelwe kwiziko lempilo yinkundla yoMthetho 46
Isahluko 9 : Amagunya namaphepha mvume ezibhedlela zabucala ezinikezela ngenkonzo zonyango lwezigulo lwenqondo 47
Ukunikwa kwamaphepha-mvume kwendawo zonyango zabahlali 48
Abantu abaqeqeshelwe ukonga impilo yengqondo 49
Isahluko 10 : Inkqubo zokufunda
Ukusekwa nokusetyenziswa kwenqubo zokufundisa abanyanga impilo yengqondo abagcinwe kumaziko ezempilo 50
Isahluko 11 : Ukukhathalelwa nokulawulwa kwezinto abanazo abantu
Abanengqondo ebuthathaka kakhulu. Isocelo esiya kumongameli wenkundla ephakamileyo sokunyula umlawuli. 51
Ukuxhaswa kokonyulwa komlawuli yiNkundla ePhakamileyo ngethuba lokuphanda okanye ngexesha lenkqubo zeenkundla zoMthetho 52
Ukuqinisekiswa kokonyulwa komlawuli 53
Ukurhoxa komlawuli 54
Isahluko 12: Isibonelelo ngokubanzi
Ukubhatalwa kwendleko zokugcinwa kakuhle kwendawo zonyango 55
Intelekelelo yamaxabiso omhlaba nemali-ngeniso yonyaka 56
Ukutshintshwa kwemimiselo 57
Inckazelo yamagama kule mimiselo naliphi na igama okanye umhlathi othe wanikezelwa intsingiselo efanayo, okanye-
iziko lempilo elilawulwa phantsi kwempembelelo zikaRhulumente"
lithetha-
a iziko lempilo loluntu b iziko lempilo eliqeshiswe okanye elibhatalelwa nguRhulumente ukuba linikezele ngonyango lokongiwa impilo yengqondo endaweni kaRhulumente;
indawo eliqilimo lokhuseleko" kuthetha iwadi okanye icandelo kwisibhedlela sabantu abagula ngengqondo esimiselwe yintloko yesosibhedlela ukuba senza lo misebenzi;
Ukugadwa kokushukuma komzimba ngomashini" kuthethwa ukusetyenziswa kwemashini okanye izixhobo zokusebenza apho umzimba okanye amalungu omzimba omntu owongiwa impilo athi anqandwe ukuba angashukuma okanye angaphazanyiswa;
ukunqandwa kokushukuma komzimba ngokusabenzisa amandla" kuthetha ukunqanda ukushukumisa umzimba okwethutyana, ngokusebenzisa amandla ngumtu omnye okanye abaninzi ukulungiselela ukuba umntu lowo onqandwayo angazenzakalilsi okanye enzakalise abanye abantu;
indawo ezinikezela ngonyango" kuthetha iziko lonyango elinikezela ngonyango olungundoqo isibhedlele sabucala"kuthethwa isibedlele esingekho phantsi kukaRhulumente okanye asingahlawulelwa nguRhulmente ukubekwa bucala" kuthetha ukuhlaliswa komyangwa kwindawo apho ukuhamahamba kwake kuthintelwayo uMthetho"kuthetha uMthetho woKwangiwa kweMpilo yeNgqondo 2002(uMthetho Na.17 ka 2002).
ISAHLUKO 1: ISITHETHE NOMGANGATHO WOKUNIKEZELA NGENKONZO EPHAKAMILEYO
Ukulungelelanisa nokusebenzisa iinkonzo zokongiwa kwempilo yenqondo
 Umntu ofuna okanye okucingwa ukuba ufuna ukongiwa impilo yengqondo makathi ngokwesiqhelo azizise kwiziko lempilo elinikezela ngonyango olungundoqo.
Umongiwa ogula ngengqondo makavavanywe kujongwe ukuba ngaba ufuna iinkonzo zokongiwa ukunyangwa okanye ukubuyiselwa kwisimo esisiso aze athi-
a anyangwe yaye akhathalelwe kulondawo enikezela ngonyango olungundoqo athunyelwe;
b athunyelwe kumntu oqeqeshelwe ukunyanga impilo yengqondo kubahlali ukuze avavanywe kuthi ukuba unyango luyafuneka anyangelwe kubahlali; okanye c athunyelwe esibhedlele avavanywe nje okanye avavanywe alaliswe.
Umnyangwa owongiwa impilo yengqondo ofuna unyango olukunqanaba lwesithathu okanye unyango lweencutshe zonyango lwengqondo makathunyelwe kwiziko lempilo olunikezela ngonyango olo lufunekayo.
Umnyangwa owongiwa impilo yengqondo othunyelwe kwinqanaba lwesibini okanye lwesithathu, othi emva kokuba ekhutshiwe kunyango afune ukulandelelwa ngonyango olungundoqo oluphezulu makathunyelwe kwelonqanaba aze ongiwe anyangwe abuyiselwe.
Izigqibo zentloko yeziko lempilo
 Xa intloko yeziko lempilo isenza izigqibo phantsi kwale mimiselo ethi ibengaphandle komsebenzi aqeqeshelwe wona makavumelane nabanye abantu abaqeqeshelwe impilo yengqondo abafanelekileyo.
Imisebenzi emayenziwe yintloko yeziko lonyango ngokoMthetho okanye lemimiselo mayithi, ukuba intloko leyo ayikho, yenziwe ngumntu obambele intloko kweloziko lonyango
Ukutyelelwa emakhaya
Abantu abonga abantu abagula ngengqondo bangatyelela amakhaya nemisebenzi yabantu abo bagula ngengqondo okanye ababuthathaka ngokwasengqondweni kwezondawo zisemagolokonxeni basebenzela kuzo, ukuba ngaba oloncedo luyafuneka banyangwe babuyiselwe esimeni sabantu abagula ngengqondo.
Ukongiwa ngabahlali
 Inkqubo nendawo abahlali abanokuthi bonge, banyange baze bancede ukubuyisela kwisimo esisiso somntu onengxaki yokugula ngengqondo mazenziwe zibekho apho kunokwenzeka.
iinkqubo zabahlali nendawo zingaphathwa-
a ngamanqanaba kaRhulumente;
b ngamaziko empilo aphantsi kuka Rhulumente;
d yimibutho yabantu abasebenza bengajonganga ntlawulo nabasabenzisa iinkonzo;
e ngamaqumru enza inzuzo f ngabantu ababhaliswe kwinkonzo zempilo okanye nezentlalo ntle ngokoMthetho weKhansile okanye amaqumrhu anikezela ngoqeqesho, okanye g amaziko abhalisiweyo oqeqesho
Iinkonzo ezenziwe ngamaqumrhu axelwe kummiselwana 2 angathi ngokomsebenzi abawuqeqeshelweyo baquke ukonga ngamayeza, indawo yokuhlala yabahlali, iindawo zokucebisana, imibutho yokuncedisana nokunyanga isifo zengqondo ngapjandle kwamayeza, ubuchule ngenkqubo zokubuyeselwa kwisimo esisiso kokwasemfundweni, inqubo zokubuyiselwa kwisimo esisiso kokwasemzimbeni okanye ezinye inkonzo ezinokunceda empilweni yomntu ogula ngengqondo.
Ukuncediswa ngokwasezimalini nokutshintshelwa kumaqumrhu onyango angengo maqumrhu ka Rhulumente namaqumrhu anikezela ngeenkonzo engajonganga kuhlawulwa
URhulumente makanikezele ngoncedo lwemali kumaqumru angengomaqumru kaRhulumente okanye kumaqumrhu anikezela ngeenkonzo ngokuthanda linga jonganga ntlawulo ukuze akwazi ukunikezela ngeenkonzo zokonga kubahlali, unyango nokubuyisela kwisimo esisiso abantu abagula ngengqondo ukuze kukwazi ukufezekiswa iimfuno zoMthetho.
Iingxelo malunga nokuxhatshazwa nokuphathwa kakubi
a makaxele kwibhodi yokuhlola enxulumene nokongokwe fomu MHCA02 ye candelo;okanye b angamangala kuMalungu eNkonzo zaMapolisa oMzantsi Afrika.
Xa ibhodi yophengululo ifumana ingxelo okanye isaziso esimiselwe kummiselwana 1 loo bhodi kufuneka iphande ngaloo ngxelo oknaye eso saziso kwaye ukuba kukho imfuneko, imangale kwiNkonzo yaMapolisa oMzantsi Afrika
ISAHLUKO 2: ISICELO SOKONGIWA KWEMPILO YENGQONDO NOKULOLONGWA
Ukungeniswa esibhedlele ngokunxgamisekileyo okanye ukongiwa ngaphandle kwemvume
Nawuphi na umntu okanye iziko leMpilo elonga, linyange lize libuyisele kwisimo esisiso umnyangwa owongiwa impilo yengqondo okanye limgenise esibhedlela lomnyangwa kwiimeko ezixelwe kwisiqendu 9 (c) soMthetho, makanike ongxelo ebhaliweyo yalonto wkifomu MHCA01 kwisifakelo lweBhodi yokuHlola enxulumene nokho.
Isicelo sokongiwa kwepilo ngokuncediswa
 Isicelo sokongiwa kwempilo yengqondo ngokuncediswa masenziwe ngumtu oxelwe kwisiqendu 27 soMthetho mayenziwe kwifomu MCHA04 wesifakelo.
Apho umenzi sicelo angakwazi ngenxa yaso nasiphi na isizathu ukuze agcwalise isicelo esibhaliweyo, makancediswe lelinye ilungu labaqeshwa beloziko lempilo elixeliweyo.
Isicelo esixelwe kummiselwana 1masibe khona kwelo ziko lempilo apho kukho abantu ababini abaqeqeshelwe ukunyanga izigulo zenqondo abakwazi ukuxilonga loomguli ngokumalunga nesiqendu 274 soMthetho.
Isicelo esixelwe kummiselwana 1 masithi , apho sithe sagcwaliswa singeniswe kwintloko yeziko yempilo.
Ekugqityweni koxilongo oluxelwe kummiselwana 3, abantu abaqeqeshelwe ukunyanga impilo yengqondo mabafake iziphumo soxilongo lwabo ezikwifom MCHA04 kwisifakelo, kwintloko yeziko lempilo elo.
Iziko lempilo elingakwazi ukwenza uxilongo oluxelwe kwisiqedu 24 soMthetho malithumele umenzi sicelo kwelimnye iziko lempilo elikufutshane elenza eloxilongo.
Intloko yeziko lempilo elo mayinike isaziso ngokwe siqendu 279 soMthetho kumenzi sicelo sikwifomu MCHA05 secandelo esithi sichaze isigqivo sakhe malunga nesicelo sokongiwa ngokuncediswa, ukunyangwa nokubuyiselwa kisimo esisiso nezizathu zesosigqibo.
Intloko yeziko lonyango elo mayithi kokwesiqendu 281 soMthetho, zingaphelanga intsuku ezisixhenxe zesosigqibo sakhe esixelwe kummiselo 7 athumele okopi yesicelo sokongiwa okuncediswayo, Sonyango nokubuyiselwa kwisimo esisiso, iye kwiBhodi yokuhlola ihambe nekopi lweziphumo zoxilongo lwabantu ababini abaqeqeshelwe ukunyanga izigulo zengqondo abaxelwe kummiselwana 5 kunye nekopi yesaziso sommiselwana 7.
IBhodi yoHlolo leyo mayithi emva kokufumana iincwadi ezixelwe kummiselwana 8 yaye emva kokugqiba ukwenza uphando ngokwesiqendu 282 soMthetho, yaye zingaphelanga iintsuku ezingama-30, enze ingxelo ngeziphumo zophando lwakhe nesigqibo sentloko yeziko lwempilo esekelwe oko, umenzi sicelo nentloko yeSebe lePhondo elinxulumene noko, kwiFomu MHCA 04 yesifakelo.
Isicelo Sonyango yempilo yengqondo ngonyanzeliso nokuvavanywa
 Isicelo sonyango lwempilo yengqondo ngonyanzeliso ngumntu oxelwe kwisiqendu 33 soMthetho masenziwe kwiFomu MHCA 04 wesifakelo.
Apho umenzi sicelo angakwazi, nangasiphi na isizathu ukugcwalisa isicelo esibhaliweyo, lo menzi sicelo makancediswe lilungu labasebenzi lelo ziko lempilo.
Isicelo esixelwe kummiselwana 1 masibekho kuwo wonke amaziko empilo apho kukho okunani abantu ababini abaqeqeshelwe ukunyanga izigulo zengqondo abanokukwazi ukuxilonga umguli lowo ngokwesiqendu 334 soMthetho.
Isicelo esikwiFomu exelwe kummiselwana 1 kufuneka xa sithe sagcwaliswa sifakwe kwintloko yeziko lempilo.
Ekugqityweni koxilongo oluxelwe kummiselwana 3, abo bantu baqeqeshelwe ukunyanga izigulo zengqondo mabanike iziphumo zolo xilongo lwabo kwiFomu MHCA 05 zecandelo, kwintloko yeziko lwempilo elo.
Iziko lempilo elingakwazi ukwenza uxilongo oluxelwe kwisiqendu 334 soMthetho malithumele ummenzi sicelo lowo kwiziko lempilo elikufutshane elinikezela ngolo xilongo.
Intloko yeZiko lempilo elo mayinike isaziso ngokwesiqendu 338 soMthetho kumenzi sicelo kwiFomuMHCA 07 wesifakelo, sesigqibo sakhe malunga nesicelo sokongiwa okunyanzeliswayo, unyango nokubuyiselwa kwisimo esisiso nezizathu zeso sigqibo.
Ulolongo lweeyure ezingama 72 emva kokuba intloko yeziko lophando linikezele imvume yokongiwa okunyanzeliswayo, unyango nokubuyiselwa kwisimo esisiso
 Uvavanyo oluxelwe kwisiqendu oluxelwe kwisiqendu 34 soMthetho malwenziwe malunga neFomuMHCA 06 lwecandelo.
Ugqirha owenza ulolongo oluxelwe kwisiqendu 34 soMthetho angathi aseke inkqubo nendawo apho umongiwa onyangwa impilo yengqondo kufuneka egcinwe iiyure eziyi 72 zololongo ukuqinisekisa ukhuseleko lwaloo mnyangwa nabanye abantu.
Ukuba ngaba iimeko kwelo ziko lempilo azilulungelanga ulolongo lweyure eziyi 72 okanye abasebenzi kwelo ziko lempilo abakwazi ukumelana nomnyangwa lowo ngenxa yokuba umnyangwa lowo anganobungozi kuye nakwabanye abantu okanye kwimpahla ukuba uhleli kwelo ziko lonyango, elo ziko lonyango malimtshintshe umnyangwa lowo limse kwelinye iziko elinabasebenzi abakulungeleyo oko okanye elinezixhobo zokusebenza ezifanelekileyo ukuba kwenziwe olo lolongo.
Ugqirha oxelwe kummiselwana 2 makenze ingxelo yokugula yethutyana yako nakuphi na ukugula ngengqondo aze aqalise unyango ngokwemigaqo yokunyanga engumkhombandlela ngokukhawuleza.
Ugqirha makahlole imeko yempilo yengqondo kufutshane anike inkcazelo evela kwintloko emiselwe impilo ejongene nezinga lengqondo mayelana ne yure eziyi 24 kwiyure eziyi 72 kwixesha lohlolo.
Ukuba ngaba intloko yeziko lempilo elo emva kovavanyo lweeyure ezingama-72 linembono zokuba imo yegqondo yomnyangwa ogula ngengqondo ifuna ukuba aphinde asiwe kulongiwa olunyanzeliswayo, unyango nokubuyiselwa kwisimo esisiso ehleli ngaphandle makathi axhelele iBhodi yoHlolo kwifomu MHCA 09 wecandelo elo.
Ukuba ngaba intloko yeziko elo emva kohlolo lweeyure ezinghama-72 inembono yokuba imo yengqondo yomnyangwa ogula ngengqondo ifuna ukuba afumane iinkonzo zokongiwa ngokunyanzeliswa, unyango nokubuyiselwa kwisimo esisiso engaphakathi, kufuneka acele iBhodi yohlolo kwifomu MHCA 08 yecandelo ukuba ivume okunye ukongiwa, ukunyagwa nokubuyiselwa kwisimo esisiso ukuba iBhodi yohlolo mayithi zingaphelanga intsuku eziyi 30 ifumene incwadi ezixelwe kwisiqendu 343ci ithumele isigqibo malunga nokuphinde kongiwe ngokonyanzeliso, ukunyangwa nokubuyiselwa kwisimo esisiso engaphakathi umnyangwa lowo kwifomu MHCA 14 yesifakelo aze anike izizathu kumenzi sicelo nentloko yeziko lempilo.
Ulwazi malunga namaziko empilo anikezelo ngovavanyo
 Intloko yesebe lephondo mayinikezele onke amaziko empilo aphantsi kuka Rhulumente, amaziko empilo abucala ephondo, amalungu enkonzo zamapolisa o mzantsi Afrika nesebe lezeMpilo likaZwelonke elikweso sithili sephondo elinikezela uvavanyo lwe yure iziyi 72 eluxelwe kwisiqendu 34 salomthetho.
ISAHLUKO 3: IZIBHENO
Izibheno ezichasene nesigqibo sentloko yeziko lezempilo sokuphucula isicelo sokongiwa ngokuncediswayo, unyango kunye nukubuyiselwa kwisimo esisiso
Isicelo esixeliweyo kwisiqendu 291 soMthetho, mhlawumbi-
a esenziwe sabhekiswa kwiBhodi yoHlolo malunga nayo;
b esingeniswe kwintloko yeziko lempilo apho izicelo malunga nesiqendu 27 soMthetho esenziwe ngokukhawulezileyo kwiBhodi yeoHlolo.
Isicelo esichasene nesigqibo seziko lempilo sokuvavanywa ngokunyanzelekileyo, ezonyango nobuyiselwa kwesimo sempilo esisiso
Isicelo esixeliweyo kwisiqendu 331 soMthetho-
a sangabhekiswa kwiBhodi yoHlolo nkokujongene nayo;
b sangangeniswa kwintloko yeziko lempilo apho isicelo malunga nesiqendu 33 soMthetho asenze khona, othi ngokukhawulezileyo kufakwe isicelo kwiBhodi yoHlolo ngokujongene nayo.
Ukujongwa kwezicelo yiBhodi yoHlolo
 Ukuba isicelo esichasene nesigqibo esixeliweyo kwisiqendu 27 kunye nesama 33 somthetho sokunikesela ulolong okanye ulongo olunyanzelikileyo, unyango nokubuyisela kwisimo esisiso esenziwe yoBhodi yoHlolo, unobhala othi iBhodi yoHlolo mayiqinisekise ukuba onke amaxwebu malunga nesiqendu 29 no 35 soMthetho esifumaneke sakhutshwa kumalungu eBhodi yoHlolo ngokucinane kwiveki enye phambi kokuba isicelo sijongwe yiBhodi yezoHlolo.
Unobhala weBhodi yoHlolo makazise umbheni ngencwadi ebhaliweyo, umntu oxelwe kusiqendu 271 okanye 331 soMthetho onxulumene nabanyangwa abongiwa impilo yengqondo ngugqira, intloko yeziko lempilo naye nawuphi na umntu iBhodi yoHlolo ecinga ukuba ubalulekile kumamelo lwesicelo, ngosuku lwesicelo, nokuba sibhaliwe okanye sithethiwe, loo ngxaki mayisiwe kwiBhodi yoHlolo.
IBhodi yoHlolo ngokucacileyo ingamema lomntu oxelwe kusimmiselo 2 azokuhlalela ukuxoxwa kwesicelo
Ibhodi yoHlolo mayinike isaziso sokuhlalewa kwesicelo ngokuncinane iiveki ezimbini phambi kolo suku lokuhlalelwa kwesicelo.
Bhodi yoHlolo ingabiza naye nawuphi na umntu ngefomu yeMHCA18 yeSihlomelo avele phambi kwayo nje ngengqina elizokunikezala ngobungqina okanye ikhuphe nayiphi na incwadi, uxwebu olushicilelweyo okanye nayphi na into, enezimvo ezinxulumene neBhodi yoHlolo malunga nezicelo.
Umntu oxelwe kummiselo 5 makenzelwe imbuyiselo ngengxowa mali ebekwe lisebe lephondo ejongene naziphi na indleko loomntu angazifumana kukoyohlalela umanyelo lwesicelo.
Umyalelo yinkundla ephakamileyo wokhathalelo lokungazimiseli, unyango nokulungiswa kwesimilo
Kwiintsuku ezingama-30 emva kokufunyanwa kwamaxwebhu angeniswe yiBhodi yoPhengululo ngokwemiqathango yamacandelo 34 okanye 35 , iNkundla ePhakamileyo kufuneka ngokwemiqathango yecandelo lama 36 lomThetho ngendlela ye-MHCA yeSihlomele iyalele -
a ukulaliswa esibhedlele okungaphaya komsebenzisi wokhathalelo lwempilo yengqondo, ukuba kukho imfuneko, yokuba imicimbi yezimali yomsebenzisi onjalo iphathwe kwaye ilawulwe ngokwemimiselo yeSahluko VIII somThetho; okanye b ukukhutshwa ngoko nangoko komsebenzisi onjalo
ISIQENDU 4: UKUTSHINTSHWA NOKUKUTSHWA
Iingxelo yokukhutshwa
Umnyangwa owongiwa impilo yengqondo onyanzeliswayo onyangwa engaphandle
 Ukuba immo yengqondo yomnyangwa owongiwa impilo yengqondo ifuna ukuba aphinde afumane, ukongiwa, unyango nokubuyiselwa kwisimo esisiso olunyanzeliswayo engaphandle ngokwesiqendu 34 okanye 34 soMthetho, intloko yeziko lempilo mayinikezele umgcini wakhe ngoludwe lwenkqubo nemeko ezinxulumene nokongiwa engaphandle, ukunyangwa nokubuyiselwa kwisimo esisiso somongiwa lowo, kwifomu MHCA10 yeSihlomelo.
Uludwe lwemeko ezixelwe kummiselwana 1 mazifundelwe unyangwa owongiwa impilo yengqondo kunye nomgcini wakhe okanye kufundwe kuguqulwe kwiilwimi zobuRhulumente anokuthi loo mnyangwa aziqonde.
Iimeko ezixelwe kummiselwana 1 maziqulathe oku-
a igama lomgcini walowo mnyangwa wongiwa impilo yengqondo aze anikwe;
b igama leziko lempilo apho umnyangwa ongiwa impilo yengqondo,immo yengqondo yomnyangwa mayijongwe;
c igama leloziko lempilo apho unyango luzakunikezelwa khona ukuba unyango olo aluzukunikezelwa kwiziko lempilo elo lixelwe kumhlathi b;
d indlela yokuziphatha emayithotyelwe ngumyangwa onyangwa impilo yengqondo;
e igama lesibhedlele saloogqira wengqondo okanye iziko lokongiwa nokubuyisela simo esisiso,apho umnyangwa aza kulaliswa khona, ukuba-
i lowo ubuyele kwisimo apho angafaka yena okanye abanye abantu engozini ukuba uhlala engumnyangwa wangaphandle onyanzeliswayo; okanye ii imiqathango yonyango engaphandle yophulwe.
a kumanyangwa owongiwa impilo yengqondo;
b umgcini oxelwe kummiselo 3a;
c onke amaziko empilo axelwe kumimiselwana 3b andc;kunye d neBhodi yoHlolo leyo.
Umnyangwa owongiwa impilo yengqondo ongayamkeli imiqathango emalunga nokongiwa, nokunyangwa nokubuyiselwa kwisimo esisiso ngesinyanzeliso engaphandle, makahlale engumnyangwa owongiwa impilo yengqondo.
Umgcini olawula umnyangwa owamkela unyango lokwangiwa impilo yengqondo uthenjwe ukuba angathatha naluphi na uxanduva lwaloomyangwa xa lomnyangwa ekutshiwe kwiziko lempilo ngokujongene nokuba umnyanga lowo ufumana unyango lwangaphakathi.
Ukuba umgcini onolawulo lomnyangwa owamkela unyango lokongiwa impilo yengqondo ufuna ukutshintsha apho umnyangwa ahlala khona kwaye olotshintsho lufuna kuseyenziswe elinye iziko lempilo-
a apho isimo somongiwa owamkela unyango lwempilo yengqondo sizakujongwa, sihlolwe; kwaye b apho unyango luzakunikezelwa khona, umgcini makacele ngencwadi ebhaliweyo kwintloko yeziko lempilo malunga nokutshintshelwa kwalomnyangwa kwelinye iziko lezempilo.
Utshintsho lomnyangwa owamkela unyango lokongiwa impilo yengqondo ngokunyanzeliswa
Amalungiselelo otshintsho oluxelwe kwisiqendu sama 34 (b) soMthetho makenziwe kwifomu MHCA11 yongezelelo phakathi kweentloko zesibedlele sengqondo,uo neziko elijongene nokonga nobuyiselo kwisimo esisiso kunye nentloko yeziko lempilo apho imnyangwa onyanzeliswayo alaliswe khona.
Ukutshintshwa komyangwa owankela unyango lokwangiwa kwempilo yengqondo onyanzeliswayo esuswa kunyango lwaphakathi esiwa kunyango lwangaphandle okanye kolwangaphandle esiwa kolwangaphakathi
 apho sicelwe ngokwesiqendu 8 okanye 34 okanye , umnyangwa owamkela unyango nokwangiwa impilo yengqondo angatshintshelwa ukusuka kunyango lwangaphakathi asiwe kolwangaphandle okanye kolwangaphandle asiwe kolwangaphakathi kusetyenziswa ifomu yeMHCA12 yesongzelelo.
Amalungiselelo otshintsho axelwe kummiselwana 1 makenziwe phakathi kwentloko zesibhedlele sengqondo kunye nentloko yeziko lezempilo apho umnyangwa onyanzeliswayo ongiwa engaphandle enziwa uvavanyo khona.
Apho utshintshosele lwenziwe isaziso solotshintsho masingeniswe kwiveki ezimbini yintloko yeziko lempilo kwiBhodi yezoHlolukuba ilujonge ngokwesiqendu 34 soMthetho.
Ingxelo zamaxesha ngamaxesha
c isigulane sikaRhulumente ngokwesiqendu 46 soMthetho;
d ibanjwa eligula ngengqondo ngokwesiqendu 55
soMthetho, masenziwe kwifomu yeMHCA13 yeSihlomelo.
b uhlolo lwesibini malenziwe ngugqira wengqondo ngenyanga ezilishumi elinesibini emva kohlolo lokuqala oluchaswe kumhlathi a kunye c uhlolo malenziwe qho emva kwenyanga ezingamashumi anesibini ngaphandle kokuba uhlolo olulolunye malenziwe ngomnye ugqirha.
Isicelo sotshintsho somnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo kwindawo enokhuseleko oluluqilima
Intloko yeziko lempilo ingathi ngokwesiqendu 43 okanye 54 soMthetho kwifomu yeMHCA19 yeSihlomelo icele kwiBhodi yoHlolo utshintsho lomnyangwa kaRhulumente okanye ibanjwa eligula ngengqondo lisiwe kwelinye iziko lempilo elinokhuseleko oluluqilima.
Umyalelo wotshintsho lomnyangwa owamkela unyango lokwangiwa impilo yengqondo wokusiwa kukhuseleko oluluqilima
 Ukuba iBhodi yoHlolo iyavuma ngokwesiqendu 39 soMthetho intloko yeziko lempilo exelwe kwisimiselo 20 , loBhodi yoHlolo ingathi ngefomu yeMHCA20 yeSihlomelo inike umyalelo wotshintsho lomnyangwa oncediswayo okanye onyanzeliswayo asiwe kwiziko lempilo elunokhuseleko oluluqilima.
Ukuba iBhodi yoHlolo ivuma malunga nesiqendu 433 okanye 51
soMthetho isicelo sentloko yeziko lempilo ngoku bhekisele kummiselo 20 onkanye , looBhodi yoHlolo ingathi kwifomu yeMHCA20 yeSihlomelo iyalele utshintsho lwesigulane sikaRhulumente okanye ibanjwa eligula ngengqondo ukuba liye kwelinye iziko lempilo olinokhuseleko ululuqilima.
Isaziso sotshintsho lwesigulane sikaRhulumente okanye ibanjwa eligula ngengqonda phakathi kwamaziko empilo
Umntu okanye iziko eliyalela utshintsho ngokwesiqendu 54 soMthetho, makazise, kwintsuku ezilishumi elinesine zolotshintsho, kwifomu yeMHCA21 yeSihlomelo makazise intloko yentolongo apho ibanjwa ligcinwe khona.
Ukutshintshwa kwesigulane sikaRhulumente sisuka kwindawo yokugcinwa sisisiwa kwiziko lempilo phakathi kwamaziko empilo
 Intloko yeSebe lezeMpilo kaZwelonke mayithi emva kokuba ifumene umyalelo obhekiselelwe kwisiqendu 42 soMthetho owenza amalungiselel omalunga nesiqendu 42 somthetho okwifomu yeMHCA23 yesonongezelelo sotshintsho lwesigulane sikaRhulumente sisuka kwiziko lokugcinwa lisisiwa kwiziko lempilo malunga nesiqendu 41 soMthetho.
Nangani intloko yeSebe lezeMpilo likaZwelonke yenze isigqibo malunga nesiqendu 432 soMthetho sokuba umnyangwa kaRhulumente makatshintshelwe kuyiphi na indawo yokugcinwa,intloko yeSebe lePhondo efanelekileyo ingathi ngokwesiqendu 431 soMthetho yenze amalungiselelo okuba umnyangwa kaRhulumente atshintshwe aye kwelinye iziko lempilo ngefomu MHCA24 yeSihlomelo malunga nesiqendu 41 soMthetho.
Isicelo sekhefu
Intloko yeziko lempilo leyo ingasivuma isicelo sokungabikho esenziwe ngefomu yeMHCA27 yeSihlomelo kwisigulane sikaRhulumente ixesha elingadluliyo iinyanga ezintandathu ngexesha: Ngaphandel kokuba imiqathango neemeko ekufuneka kuvunyelwene ngazo ngelo xesha lekhefu zimiselwe kwifom enjalo
Intloko yeziko lempilo leyo, ngexesha lekhefu, ukuba ngaba inesizathu sokukholelwa ukuba isigulane sikaRhulumente, sincediswa okanye esinyanzeliswayo asivumelani nemiqathango neemeko ezikhoyo kwikhefu elinjalo, ikhefu malirhoxiswe kwifom ye-MHCA 28 yeSihlomelo kwaye ixele ukuba isigulane sikaRhulumente, sincediswa okanye singabuyiselwa kumaziko ezempilo ngumntu osigcinileyo okanye izimiselo 28 okanye 29
Ukugqithiselwa kwesigulane esincediswayo okanye esinyanzeliswayo, isigulane sikaRhulumente okanye ibanjwa eligula ngengqondo phantsi kwamacandelo 27 , 33 , 34 (b)(b), 34 kunye nelama-39 lomThetho ngoncedo olusuka kwiNkonzo yaMapolisa omMzantsi Afrika
 Intloko yesebe lempilo ingathi kwimeko ezingaqhelekanga nasemva kwemvume kagqira wempilo yengqondo, isicelo esincedisana nenkonzo yamaPolisa omZantsi Afrika malunga notshintsho lomnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo, umnyangwa kaRhulumente okanye ibanjwa eligula ngengqondo.
Isicelo esixelwe ngummiselwana 1 masenziwe qho ukuba intloko yezempilo yonelisekile ukuba olo lolongo nonyango olunikwe lomnyangwa okanye inzame zokunikela ulolongo zenziwe yaye intloko inoluvo lokuba umnyangwa lowo, umnyangwa kaRhulumente okanye ibanjwa eligula ngengqondo linobungozi kakhulu ukuba lingatshintshwa ngesithuthi esikhwele ngamagosa empilo kuphela okanye singaqhwesha gaphandleni kokuba sigadiwe.
Umnyangwa owongiwa impilo yengqondo oxelwa ngummiselwana 1 ofanele ukuba atshintshwe angagcinwa emapoliseni ixesha elingekho ngaphezulu kwiyure ezengama 24 ngenjongo zokulungiselela utshintsho olo.
IGosa lezempilo malikhaphe umnyangwa owamkela unyango lempilo yengqondo oxelwa ngummiselwana 1 ngexesha lotshintsho.
Ukubanjwa nokunikezelwa komntu kwiziko lempilo yiNkonkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika
Ukuba ngaba ilungu leeNkonzo zamaPolisa oMzantsi Afrika libamba umntu ngokwemiqathango yecandelo 40 lomTehtho, ilungu malenze ukuba umntu -
a asiwe kwiziko lempilo eliphantsi lolawulo lukaRhulumente, elidweliswe ngokwemiqathango yomthetho we-12 lisebe lephondo elibandakanyekayo, ukuze kuhlolwe isimo sengqondo saloo mntu; kunye b nokuba anikezelwe kusetyenziswa ifom ye-MHCA 22 yeSIhlomelo ekhululelwa kwintloko yeziko lempilo okanye nawuphi na omnye umntu owonyulwe yintloko yesebe leziko ukuba amkele abantu abanjalo.
Ukubuyiswa komntu obalekileyo oye wabanjwa kwaye eselugcinweni lweNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika
 Ukua umnyangwa wengqondo ubalekile okanye kucingelwa ukuba ubalekile, intloko yeziko le,pilo ebandakanyekayo ngokwemiqathango yecandelo lama-40 , lomThetho kunye nakwifom ye-MHCA 25 yeSihlomelo inokwazisa kwaye ifune uncedo kwiNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika, ukufumana, ibambe kwaye ibuyisele umnyangwa kwiziko elibandakanyekayo
Ukuba ngaba umnyangwa ekubhekiselwe kuye kwicandelo 1ubanjiwe yiNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika ngokwemiqathango yamacandelo 404, omThetho kummandla weziko lempilo elinjlao, iNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika kufuneka ambuyisele umnyangwa onjalo ngoko nangoko kwiziko elinjalo kwaye amnikezele kwintloko yeziko lempilo elinjalo okanye nawuphi na omnye umntu owonyuliweyo yileyo ntloko ukuba amkele umnyangwa onjalo, ngaphandle kokuba ifom ye-MHCA 26 yeSihlomelo kufuneka igcwaliswe ngelo xesha kunikezelwa ngomnyangwa
Ukuba ngaba umnyanwa wengqondo obalekileyo kwiziko lempilo ubanjiwe yiNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika ngokwemiqathango yamacendelo 404, 441 okanye lama-571 lomTehtho kwaye oko kubanjwa akwenzeki kummandla welo ziko lempilo, iNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika kufuneka -
a yazise intloko yeziko lempilo ukuba umnyangwa onjalo ubanjiwe kwaye uselugcinweni lweNkonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika; kwaye b anike ulwazi oluphathelene nemeko yomzimba kunye nengqondo aloo mnyangwa ilungu elazisayo elinokuyinika.
Intloko yeziko lezempilo elixelwa ngummiselwana 1, ukuba immeko zifuna ukuba, kuthathwe amanyathelo okuqinisekisa ukuba ughirha ovela kwiziko elikufutshane nesikhululo samapolisa apho umnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo uphantsi kogcino lwamaplisa khona okanye kwogqira wengqondo, ehlola ukuba umnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo unikwa unyango olufunekayo kwisithili samapolisa okanye kwiziko lezempilo elikufutshane.
Emva kohlolo uluxelwe ngummiselwana 4 kuluxanduva lelungu elikwi NKonzo yamaPolisa oMzantsi Afrika kwisikhululo apho umnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo egcinwe khona, ukucebisana nentloko yeziko yezempilo nokwenza izivumelwano zokubuyisa komnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo, kucingelwe impilo nemeko yengqondo yalomnyangwa, ngaphandle kokuba lomnyangwa -
a anganobungozi ukuba angatshintshwa ngesithuthi esikhwele abezempilo bodwa;okanye b angathanda ukuqwesha ukuba xa etshintshwa ngapandle kokuba ugadiwe.
lomongiwa kufuneka ahanjiswe ziiNkonzo zamPolisa omZantsi Afrika okanye ilungu elinye elisuka kumapolisa omZantsi Afrika.
Ukhululo lomnyangwa kaRhulumente
 Umntu oxelwe kwisiqendu 47 soMthetho apho umgcini ingengomgcini osemthethweni okanye olawula isigulane sikaRhulumente makenze isicelo ngefomu yeMHCA29 yeSihlomelo kwijaji ese-ofisini malunga nokukhutshwa komnyangwa kaRhulumente.
Umgcini osemthethweni okanye umlawuli wesigulane sikaRhulumente
Angacela, kw ifomu yeMHCA30 yeSihlomelo kwijaji ese-ofisini ukuba kukhutshwe isigulane sikaRhulumente ngaphandle kwemiqathango.
Yakuba ijaji ijonge isicelo ingenza isinqumo sokuba MHCA31 sokuba umnyangwa kaRhulumente akhutshwe ngaphandle kwemiqathango.
Ukuba intloko yeziko lezempilo emva kokufumana ingxelo exelwe kwisiqendu 49 soMthetho yaye inezi zizathu zokuba umnyangwa kaRhulumente akayithobelanga yonke imiqathango emalunga okanye immo yakhe yehlile ngokwasempilweni loo ntloko kufuneka ukuba isebenzise ifomu yeMHCA34 yeSihlomelo ngenjongo zesiqendu 48 soMthetho.
Isigulane sikaRhulumente esikhutshwe ngemiqathango masithi ngenjongo zesisqendu 486 soMthetho senze isicelo ngefomu yeMHCA35 yeSihlomelo
Inqubo malunga nokuphela kwexesha ibanjwa eligula ngengqondo lihleli eziseleni
Isicelo malunga nesiqendu 58 soMthetho kufuneka senziwe ngefomu yeMHCA38 yeSihlomelo
ISAHLUKO 
Imiqathango eyenziwa yinzululwazi yotyando, ngechiza okanye ngobuchule ngamachiza okunyanga
Inzululwazi yonyango lwengqondo
Akukho nzululwazi yonyango lwengqondo enokunyanga umnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo ongakwaziyo ukunika imvume malunga kuhlinzwa kwakhe.
Umyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo okwaziyo ukunika incazelo kwi nzululwazi leyo yonyango lwengqondo, makanike loo mvume ngobhalo.
Phambi kokuba nayo nayiphi na inzululwazi yonyango lwengqondo inyange umnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo,ingxelo yolonyango eyenziwe yaze yasayinwa ubuncinane ngoogqira bengqondo ababini mabachaze ngezimvo zabo ngalo lonke unyango lwempilo yengqondo obe lusetyenzisiwe lwaze alaphumelela noqhaqho ukuba luyafuneka.
Uqhaqho lungenziwa kuphela yinzululwazi ngonyango lwengqondo ebhalisiweyo evumileyo ukwenza eloqhaqho.
Unyango lombane oloxhuzulo lomzimba
 Unyango lombane oloxhuzulo lomzimba kufuneka lulawulwe ngugqira oqeqeshelwe uvavanyo lwempilo yengqondo kwaye maluphatwe ngokusetyenziswe iyeza lokuphelisa intlungu nomculo oyekelelisayo.
Akukho mnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo ongena kunyango lombani oloxhuzulo mzimba olugqithe kwisinye, kwiyure ezingama 24,kwaye olonyango malungabikho qho ngentsuku ezahlukeneyo.
Unikezelo lwesimiselo 37 ngokunxulumene nemvume ebhaliweyo mayithotyelwe kunyango lombani oluxhuzula umzimba.
Iziko lezempilo phantsi koncedo likaRhulumente okanye iziko elizimeleyo lingenza unyango lombane loxhuzulo lomzimba ngomashini ukuba livunyelwe yintloko yesebe lephondo.
Nanini na xa unyango lombane loxhuzulo mzimba lusenziwairejista esayiniweyo yaze yagcwaliswa ngugqirha nesishwankathelo salo rejista, mayingeniswe liziko lempilo na kwiBhodi yoHlolo ngekota nganye kwifomu yeMHCA 47 yeSihlomelo
Ukusetyenziswa konyango olulalisayo aluvumelekanga kumnyangwa onyangelwa impilo yengqondo.
Imvume yonyango okanye uqhaqho malunga nengulo engeyiyo ingulo yengqondo
 Umnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo onyanzeliswayo, oncediswayo, umnyangwa kaRhulumente okanye ibanjwa eligula ngengqondo okwaziyo ukunika imvume ngencazelo yonyango okanye uqhaqho, malunike imvume yokufumana unyango okanye uqhaqho okanye hayi.
Apho ugqira wempilo yengqondo ecinga ukuba isigulane asikwazi ukunika imvume yonyango okanye uqhaqho ngenxa yengulo yengqondo okanye ubuthathaka ngokwasengqondweni , umgcini wasemthethweni, ukuba inkundla sele imonyule, umyeni okanye umfazi okanye isizalwane, okanye umnonopheli, umntwana ongaphezulu keminyaka engama 18, usisi nobhuti, okanye iqabane linganikezela ngemvume yonyango okanye uqhaqho.
Intloko yeziko lezempilo apho umnyangwa wempilo yengqondo ahlala khona intloko yeloziko enelays-isenisi ngokommiselo 47 okanye 48 apho umnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo ahlala khona anganikezela ngemvume yonyango okanye uqhaqho ukuba -
a akakho umntu oxelwe ngummiselowana 2 okanye iinzame zokumfumana aziphumelelanga;
b ukuba ezinye iindlela zixoxiwe nentloko yeziko lezempilo okanye intloko yezio elinelayisenisi iyanela ukuba olona ncedo lubalulekileyo nolufunekayo malwenziwe.
Ukusetyenziswa kweendlela zoomatshini zokuthintela
 Ukusetyenziswa kweendlela zoomatshini zokuthintela makungangasetyenziselwa ukutshitshwa komnyangwa owamkela unyango lempilo yengqondo kwiziko lempilo ngaphandle kokuba iindlela zamayeza okanye iinzame zokuthomalalisa ubundlobongela zokunqanda ukushukuma komzimba zisetyenzisiwe zaza azanceda isigulane singazenzakalisi okanye senzakalise abanye abantu.
Apho indlela zoomatshini zokuthintela zifunekayo ukulungiselela ukunikezela ngamayeza oko kuthintela kungenziwa ngexesha olufutshane ngokuxhomekeke kwimeko zalowo ugula ngengqondo nje ngokuba kufuneka kuze kwenziwe unyango.
Ngexesha umnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo ephantsi kothintelo, kufuneka ahlale eqwalaselwe ubuncinane imizuzu engama 30 kwaye oloqwalaselo malushicilelwe kwincwadi yonyango.
Naphi na apho kusetyenziswa iindlela zoomatshini zokuthintela -
e indlela zoomatshini zokuthintela nexesha ezisetyenzisiweyo, nangamaxesha xa umnyangwa wamkela unyango lwempilo yengqondo,ebeqatshelwe kunye nezizathu sokusebenzisa olohlobo lokuthintela ngugqira kuloo rejista ixelwe kumhlathi a;
c intloko yeziko lempilo mayinifumane ingxelo mihla le ebonisa zonke iziganeko ezibandakanya iindlela zoomatshini zokuthintela.
masingeniswe liziko lezempilo kwiBhodi yoHlolo kanye ngekota kwifomu yeMHCA48 yeSihlomelo.
Ukwenziwa ikheswa
 (a) Umnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo angangahlaliswa yedwa nje ngesohlwayo kwaye ukuhlaliswa yedwa kungasetyenziswa ukuzama ukunqanda isimo sengqondo esiphazamiseke kakhulu , nesingayingozi kwabanye abantu.
Ngexesha apho umnyangwa esamkela unyango lwempilo yengqondo esenziwa ikheswa makahlolwe ubuncinci bemizuzu engama 30 kwaye olohlolo lubhalwe phantsi
Naninina apho ulwenziwo kheswa lusetyenzisiwe-
b ixesha apho umnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo kufuneka ukuba ahleliswe yedwa kunye nezizathu zoko, mazichazwe ngokuphandle kwirejista ngugqira; kunye c intloko yeziko lempilo mayifumane ingxelo mihla le ebonisa zonke iziganeko zolwenziwo kheswa.
Isishwankathelo serejista exelwe kummiselwana 2 masingeniswe liziko lempilo kwiBhodi yezoHlolo qho ngekota kwifomu yeMHCA48 yeSihlomelo.
Amalungiselelo otshintsho lomnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo ukuya kwelinye iziko lempilo makenziwe phakathi kweentloko ezimbini zamaziko ezempilo
ISAHLUKO 7: IIREKHODI EZINYANZELEKILEYO
Ezi zilandelayo incwadi mazigcinwe kwiziko lempilo elinikezela ngonyango lwempilo yengqondo, ukongiwa nokubuyiselwa kwisimo esisiso a incwadi enengxelo malunga nolwamkelo, ukukhutshwa, ukufa, ukutshintshwa kunye notshintsho lwesimo kwaso nasiphi na isigulane esifumana unyango lwempilo yengqondo kweloziko, ukungabikho, okanye ukuqhwesha;
b ingxelo ngonyango ngazo zonke incukaca ezijongene nempilo kunye nempilo yengqondo yomnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo nengxelo yonyango ebezibhalwe zenziwa , kunye netsuku zongeniso lwezongxelo ezenziweyo, uphawu oluzeleyo, igama elibhalwe kunye nazo zonke incazo zoghira wempilo yengqondo owenze elongeniso;
c ingxelo zolawulo lweencwadi zasemththweni neekopi ezingqinelana nezomnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo;
d ingxelo zokwenzakala kancinci okunye kakhulu ezifunyenwe kumnyangwa owamkela unyango lwempilo yengqondo kweso sibhedlela senqondo okanye kolololongo kunye namaziko
Iingxelo zenyanga
Intloko yeziko lempilo exelwe kummiselo 44 ngenyanga mayingenise kwintloko yesebe lephondo ukubuyiselwa kwenani lwezigulane, isimo sazo esisemthethweni kunye nenkcukaca ezixelwe kummiselo 44(a).
ISAHLUKO 8: UHLOLO NONYANGO
Uhlolo nonyango lomnyangwa owankela unyango ngokubhekiselwe kumaziko ezempilo ngumthetho wenkundla ngokwemiqathango womThetho woLwaphulo-mThetho, 1977 (umThetho oyiNombolo yama-51 ka-1977)
 Umntu ekubhekiselelwe kuye yinkundla yomthetho kwiziko lempilo ngokwemiqathango yecandelo lama-79 lomThetho woLwaphulo-mThetho , 1977 makaxelelwe ukuba ingxelo izakufakwa ngughira wempilo yengqondo kumthetho wenkundla kwaye lowo akanyanzelekanga anikezele ngolwazi
Ukuba umntu oxelwe ngummiselwana 1 ufumaniseke ukuba ugula ngenqondo, loomntu uyingozi kuye nakwabanye kwaye unyango luka gqirha wengqondo lungxamisekile, olonyango maluqaliswe ngoko na ngoko phambi kommiselwana 1 ongeniswe kwi nkundla yomthetho
Apho umntu othunyelwe yinkundla yomthetho kwiziko lezempilo malunga nokuhlolwa, lomntu anga, kokuncediswa yiNkonzo yaMapolisa oMzantsi Afrika siwa kumaziko ezempilo ukulungiselela ukuhlolwa izigulo zengqondo okanye uphando lwempilo yomzimba olungenokwenziwa kwindawo apho umntu avalelwe khona, ngaphandle kokuba ngexesha umntu ephantsi kohlolo kwiziko lezempilo, uphantsi kokhuseleko lweNkonzo yaMapolisa oMzantsi Afrika ihleli iluxanduva lokhuseleko kwindawo apho kuhlala khona amabanjwa
Xa umntu oxelwe ngummiselwana 2 ephandiwe, loomntu makatshintshwe kuncediswana neeNkonzo zaMapolisa oMzantsi Afrika ukusiwa kuloo ndawo atshintshelwa kuyo loomntu ahlala, okanye enye indawo, nqu nesibhedlele sonyango lwezengqondo, esilungiselelwe uphando ngaphandle kokuba amaphepha anxulumene nophando athunyelwe nomntu kwindawo athunyelwe kuyo.
ISAHLUKO 9: UKUGUNYAZISWA KUNYE NOKUNIKEZELWA KWEPHEPHA-MVUME
Ukugunyaziswa nokunikezelwa kwephepha-mvume kwisibhedlele sabucala esinika iinkonzo zempilo yengqondo
 Isicelo sonikezelo lwephepha-mvume malunga nokusebenza esibhedlele masenziwe sihambelane nemithetho yezempilo ngokubanzi.
Ngokongezelela kwiphepha-mvume elixelwe kummiselwana 1.isibhedlele esinqwenela ukwamkela umnyangwa owamkela unyango lwengqondo ngokuncediswa okanye ngokunyanzeliswa, masicele ngobhalo kwisebe lesizwe malunga ne mpepha mvume lokwamkela esisigulane
Isicelo esibhalwe phantsi sephepha-mvume elivumelana nommiselwana 2 masibonakalise oku okulandelayo-
a ugqirha wempilo yengqondo ozokuhlola umnyangwa onyangwa impilo yengqondo oncedisayo okanye onyanzeliswayo ngemiqathango yecandelo lama-27 kunye nelama-33 oMthetho akanako ukuqeshwa njengesinye isitafu sesibhedlele, engenakunikwa zinto zokusebenza okanye intlawulo kweso sibhedlele;
b isibhedlele sihlolwe kwaphicothwa iincwadi zemali ngamagosa esebe lephondo elibandakanyekayo kwaye kwafumaniseka sifanelekile ukugcina umnyangwa onyangwa impilo yengqondo oncediswayo okanye ozitahndeleyo.
"Ofanelekileyo ukugcina"- ngummiselo 3b ngonyanzeliso okanye a iwadi etshixekayo ukongeza kwiwadi evulelekileyo b ugqira wempilo yengqondo kunye nogqira wengqondo kunye namagosa awo aqeqeshiweyo ekucingelwa ukuba anokwenza nawuphi na imsebenzi c inkqubo zokuqinisekisa ukhuseleko kumnyangwa owamkela unyango malunga nempilo yengqondo oncediswayo okanye onyanzeliswayo sisibhedlele d inkqubo yonyango lwempilo yengqondo ngokwasekuhlaleni ephuculiweyo .
Imeko ezixelwe kwisimiselo 2 malunga nempepha mvume mazichazwe ngokucacileyo lisebe lephondo elo zize liqulathe oku-
a inani labantu abazakuhlaliswa b ukuba ingaba loo nkonzo izakusetyenziselwa abantwana, abantu abadala, okanye abantu abadala abongiwayo c Iimfuneko zeenkonzo d ubude bexesha lephepha mvume e ukuba iphepha mvume alidluliselwa; kunye f nokuba uhlaziyo lwephepha mvume malwenziwe kwiiphondo elo ngokusekelwe kuhlolo
Ukuba imeko yephepha mvume elixelwe ngummiselo 5 ayithotyelwanga, isebe lesizwe elibandakanyekayo, lingalirhoxisa elo phepha mvume.
Unikezwa ngephepha mvume kweendawo zoluntu
 Nayo nayiphi na inkonzo engaqhutywa ngqo nguRhulumente okanye elingesosibhedlele sonyuliweyo, kodwa enikeza ngendawo yokuhlala okanye indawo yokugcinwa emini abantu abahlanu nangaphezulu ebanophazamiseko ngengqondo mayithi ngokomThetho-
a ifumane iphepha-mvume kwisebe lephondo elo ukuze isebenze;
b kwenziwe uphicothi-zincwadi qho ngonyaka ngamagosa esebe lephondo elibandakanyekayo;
Imeko zephepha-mvume ezixelwe kummiselwana 1 mazimiselwe ngokucacileyo lisebe leSizwe elibandakanyekayo kwaye ziquke-
a Idilesi yobuqu yaloo nkonzo ibalulekileyo;
b Inani labantu abaza kugcinwa c ukuba loo nkonzo izakusetyenziswa ngabantwana, abantu abadala okanye abantu abadala abongiwayo;
d iimfuneko zenkonzo;
e ubude bexesha lephepha mvume;
f ukuba iphepha mvume alidluliselwa.
Ukuba imeko yephepha mvume emiselwe kummiselwana 2 ayithotyelwanga, isebe lesizwe elibandakanyekayo, lingalirhoxisa elo phepha mvume
Umongikazi osebenza njengegosa elikhathalela abanyangwa bempilo yengqondo ngokwemiqathango yomThetho kufuneka ukuba abhaliswe njengomongikazi wezifo zengqondo kwiBhunga laboNgikazi loMzantsi Afrika kwaye kufuneka ukuba abenamava okungenani onyaka omnye okusebenza emva klobhaliso olunjalo esebenza kwiziko lempilo, apho okungenanai iipesenti ezingama-50 zabanyangwa kufunyaniswe ngoxilongo ukuba banempazamiseko engqondweni.
ISAHLUKO 10: IINKQUBO EZIFUNDISAYO
Ukusekwa kunye nokuphunyezwa kweenkqubo zokufundisa abanyangwa abagula ngengqondo abangeniswe kumaziko ezempilo
 ISebe leSiswe lezeMfundo kufuneka, emva kokudibana neSebe leSizwe loPhuhliso lweNtlalo, liseke iinkqubo zokufunda zabanyangwa kubantu abaneminyaka enyanzeliweyo okanye abo bafanelwe ziinkqubo zofundiswa kwabantu abadala
Nasiphi na sisgqibo esimalunga nomnyangwa esixelwe kummiselwana 1 masifumane inkxaso ngemfundo ngenjongo zokujonga nokufumanise uncedo olufunekayo apho uncedo lunganikwa khona
Uhlolo oluxelwe kummiselwana 2 maluqhutywe yikomiti equlathe aabameli beSebe lezeMfundo lePhondo, iSebe leSizwe kunye neSebe leSizwe lophuhliso lweNtlalo ngokungqinelana noluhlul lwemisebenzi kunye nangokudibana nomntu obandakanyekayo.
Nasiphi na isigqibo malunga nobeko lomnyangwa masivunywe yintloko yeSebe lezeMfundo lephondo elibandakanyekayo.
Ukukhutshwa ngaphandle komntu kwimfundo enyanzeliwayo okwenziwa kukuba umntu egula ngengqondo okanye ekhubazeke ngokwasemqondweni makwenziwe yikomoti emiselwe kummiselwana 3 kwaye ibe ngokusekelwe kumgangatho wokusebenza komnyangwa obandakanyekayo.
ISAHLUKO 11: UKUKHATHALELWA NOKULAWULWA KWEPROPATI YOMNTU OGULA NGENGQONDO OKANYE UMNTU OKHUBAZEKE KAKHULU NGOKWENGQONDO
Isicelo esiya kuMnumzana weNkundla ePhakamileyo ukuze kuqeshwe umlawuli uMnumzana weNkundla ePhakamileyo kufuneka enze isigqiboesimiselwe kwicandelo lama-60 lomThetho ngokwemiqathango yefom ye-MHCA 40.
ISAHLUKO 12: IMIMISELO JIKELELE
ohlawulo lweendleko nemali ezisetyenziselwa ukugcina esimeni esisiso iziko eliphantsi kwenkxaso kaRhulumente
 Abanyangwa abasebenzisa unyango lwempilo yengqondo ngokunganyanzeliswa okanye ngokuncediswa, mabahlolwe baze bahlawuliswe iindleko ezimalunga nobume bomnyangwa lowo.
Izibheno zeendleko ezixelwe kummiselwana 1 mazithunyelwe ukuba zithathelwe ingqalelo yintloko yeziko lempilo elibandakanyekayo.
Umnyangwa owongiwa impilo yengqondo ngokunyanzeliswa akabhatali ndleko zixelwe kummiselwana 1.
Ibanjwa elilindele umhla wokuxoxwa kwetyala elingeniselwe ukuhlolwa malunga nomThetho weNkqubo yoLwaphulo-Mthetho malibhataliswe ngokungqinelana nerhafu ekuvunyelewene ngayo phakathi kweSebe lezeMpilo kunye neSebe leZobulungisa noPhuhliso loMgaqo Siseko.
Ibanjwa eligula ngengqondo elilaliselwe ukuba linyangwe malibhataliswe ngokungqinelana nerhafu ekuvunyelewene ngayo phakathi kweSebe lezeMpilo kunye neSebe leeNkonzo zoLuleko kwaye makubhatale eli Sebe lesibini.
Uqikelelo lwexabiso lwepropati kunye nengeniso yonyaka
Ingeniso yonyaka ngenjongo zamacandelo 604b,605c kunye nama 614b oMthetho ngama R24 000.
Urhoxiso
